Hat çalışıyor, ama nerede zaman kaybettiğini kimse bilmiyor
Birçok hat yıllar içinde makine makine büyür. Her makinenin kendi PLC'si, kendi paneli ve bazen farklı bir üreticisi vardır. Aralarında parçayı operatör taşır, düğmeye operatör basar, vardiya sonunda sayıyı forma operatör yazar.
Hat durduğunda duruşun nedeni çoğu zaman "arıza" diye kaydedilir ya da hiç kaydedilmez. Bakım ekibi hangi alarmın her hafta tekrarladığını göremez. Üretim ekibi, kaybedilen adedin yavaş bir istasyondan mı, malzeme beklemekten mi yoksa ürün değişiminden mi kaynaklandığını bilemez. Makinenin çalışma sırasındaki küçük bir değişiklik için bile programı bilen tek kişiyi beklemek gerekir.
Otomasyon sistemi hangi katmanlardan oluşur?
- Saha: Sensörler, valfler, motorlar ve sürücüler. Makinenin durumunu ölçer ve hareketi yapar.
- PLC: Makinenin çalışma sırasını yöneten kontrolör. Sensörü okur, karar verir, valfi ve sürücüyü çalıştırır.
- Operatör paneli (HMI): Operatörün makineyi çalıştırdığı, reçete seçtiği ve alarmı gördüğü dokunmatik ekran.
- SCADA: Tüm hattı tek ekranda gösteren ve veriyi kaydeden üst katman.
Emniyet devresi bunlardan ayrı tasarlanır: acil stop, kapı kilitleri, ışık perdeleri ve bunların sinyallerini değerlendiren emniyet PLC'si ya da emniyet rölesi. Gereken seviye risk değerlendirmesinden çıkar ve ISO 13849'a göre bir performans seviyesi (PL) olarak, örneğin PL d şeklinde ifade edilir. Çalışan bir makinede yapılan önemli bir değişiklik, risk değerlendirmesinin yenilenmesini gerektirebilir.
Hat verisi gerçekte ne demek?
Endüstriyel nesnelerin interneti (IIoT) çoğu zaman büyük bir dijital dönüşüm projesi gibi anlatılır. Sahadaki karşılığı çok daha basittir: makine ne yaptığını kendisi kaydeder.
- Parça sayısı: Vardiya, ürün ve makine bazında, kâğıda yazmaya gerek kalmadan
- Duruş nedenleri: Duruşun süresi makine sinyalinden otomatik olarak kaydedilir, nedenini operatör panelden seçer: malzeme bekleme, ayar, arıza, kalite
- Çevrim süreleri: Hangi istasyonun hattı yavaşlattığı
- Enerji: Makine ya da hat bazında tüketim ve boşta çalışma süresi
- Alarmlar: Hangi alarmın hangi sıklıkla ve hangi vardiyada tekrarladığı
Bu verilerden OEE (ekipman etkinliği) hesaplanır. Bakım ekibi tekrarlayan arızayı, üretim ekibi kaybolan süreyi aynı ekranda görür.
Bir sınırı da söyleyelim: veri tek başına hiçbir şeyi düzeltmez. Birinin her hafta veriye bakması ve karar alması gerekir. Bu yüzden ilk adımda tüm hattı değil, yalnızca darboğaz makineyi bağlamayı ve birkaç doğru göstergeyle başlamayı öneririz.
Kapsamımız
Kontrol sistemleri entegrasyonu ve kalite kontrol otomasyonunda birçok proje tamamladık. Bir projede üstlendiğimiz işler şunlardır:
- Kontrol mimarisinin ve fonksiyon tanımının çıkarılması
- Elektrik projesi, pano tasarımı ve imalatı
- PLC ve operatör paneli programlama
- Sürücüler ve hareket kontrolü: frekans invertörleri ve servo eksenler
- Emniyet devresi: risk değerlendirmesi, PL hesabı, emniyet PLC'si ya da rölesi
- SCADA ve hat verisi: sayım, duruş nedenleri, çevrim süresi, enerji ve alarm kayıtları
- Görüntü işleme ile kalite kontrol istasyonları
- Sahada devreye alma, operatör ve bakım eğitimi, dokümantasyon
Proje nasıl ilerler?
- Keşif: Makineyi ve hattı yerinde görür, hedefi netleştiririz: hangi adım otomatik olacak, hangi veri gerekli.
- Fonksiyon tanımı: Makinenin ne yapacağını, hangi sırayla çalışacağını ve hangi arızada ne olacağını yazıya döker, sizinle birlikte onaylarız. Program yazılmadan önce bu metin üzerinde anlaşmak, sahada çıkan değişiklikleri azaltır.
- Tasarım: Elektrik projesi, pano yerleşimi, ağ yapısı ve emniyet devresi.
- Pano imalatı ve programlama
- Test: Panoyu sahaya göndermeden önce sinyal sinyal test eder, programı simülasyonda deneriz. Robot hücresi içeren projelerde sanal devreye alma ile PLC programını simüle edilen hücreye karşı çalıştırırız.
- Sahada devreye alma: Çalışan bir hatta montajı, üretimi en az etkileyecek zamanlara planlarız.
- Eğitim ve teslim: Operatör ve bakım eğitimi, elektrik projesi, program yedeği.
Sık sorulan sorular
Mevcut makinelerimizi de bağlayabilir misiniz? Çoğu durumda evet. Güncel PLC'lerin çoğu veriyi OPC UA gibi standart arayüzlerle paylaşabilir. Haberleşme portu olmayan eski makinelerde sinyalleri ek sensörlerle ya da küçük bir giriş/çıkış modülüyle alırız. Makinenin PLC'si ömrünü tamamladıysa önce PLC modernizasyonu gündeme gelir.
Üretimi durdurmadan yapılabilir mi? Pano imalatı, programlama ve testlerin çoğu duruştan önce biter. Bağlantı ve devreye alma için kısa bir duruş gerekir; bunu hafta sonuna ya da planlı bakım duruşuna denk getiririz.
Program kilitli mi olacak, bakım ekibimiz değişiklik yapabilecek mi? Teslimde programın açıklamalı kaynak kodunu, yedeğini ve güncel elektrik projesini size veririz. Bakım ekibinize arıza bulma ve basit değişiklikler için eğitim veririz. Devreye almadan sonra da PLC ve SCADA servisi ile 7/24 destek veririz.